(netto) - Tussen het failliet van Lehman Brothers en de laatste redding van KBC hebben de federale, Vlaamse en Waalse overheid alles bij elkaar 22,5 miljard euro in de Belgische bankensector gepompt en zich voor 113,5 miljard euro garant gesteld. De omvang van die staatsinterventie in een markt die we voordien als 'vrij' bestempelden, heeft ertoe geleid dat de verhoudingen tussen de spelers grondig overhoop zijn gegooid. De gevolgen voor u als bankklant worden stilaan zichtbaar.

Weg met voordelige spaarformules

Alle banken die staatssteun hebben gekregen, moeten hun nieuwe structuur ter goedkeuring voorleggen aan de Europese Commissie. En de Commissie houdt de betrokken banken goed in het oog. Het akkoord dat de Nederlandse bankverzekeraar ING sloot met de Commissie, stelde als uitdrukkelijke voorwaarde dat de bank met haar spaarrentetarieven onder de top 3 in de markt moest blijven. En dat waren geen holle woorden. Zo blijkt uit het feit dat de Belgische dochter Recordbank zich onder druk van de commissie genoodzaakt zag om de pas gelanceerde Gold-spaarrekening (primus in de markt met 2,4%+ 0,6% getrouwheidspremie) af te prijzen naar een doorsneetarief (2%+0,5% getrouwheidspremie). Ook KBC zou zijn spaartarieven in toom moeten houden, om te voorkomen dat de bank dankzij staatssteun met scherpe tarieven kan uitpakken die de andere banken kunnen wegconcurreren.

TIP: Waar vindt u de hoogste spaarrente?

Duurder woon-en consumptiekrediet?

Niet alleen houdt de Commissie de banken tegen om hun beste spaartarieven uit te spelen. Nu de economie weer lijkt aan te trekken, stelt de ECB ook het einde van het goedkope krediet aan de banken in het vooruitzicht. Als de banken hun - hoge - winstmarges op de kredieten willen handhaven, zullen ze de rentetarieven optrekken, waardoor zowel het consumptiekrediet als de hypothecaire lening in prijs dreigt te stijgen.

Danny Van Quaethem, hoofdanalist bij SG Private Banking relativeert. "De zogenaamde 'goedkope' kredieten zijn slechts een beperkte financieringsbron. Banken zijn vooral bezorgd om een goed evenwicht tussen hun activa en hun verplichtingen. Voor hypothecaire leningen zullen ze zich eerder langlopend financieren. Daardoor blijft de rentemarge laag, ook al omdat er door de concurrentie in dat segment weinig speelruimte is. De harde strijd om de deposito’s zal blijven aanhouden, al was het maar omdat de liquiditeit van de bank nog steeds van het allerhoogste belang is. En daar zal de consument uiteindelijk wel bij varen."

TIP: Bereken hoeveel u kunt lenen voor een huis.

Staatsteun = hoge winstmarges?

Het idee dat banken vandaag hogere winstmarges kunnen aanrekenen dankzij de overheidssteun moet ook worden bijgesteld volgens Van Quaethem. "De hogere winstmarges zijn tijdelijk en zitten niet in de consumentenproducten, maar in het zakenbankieren."

Rentevoet blijft scheidsrechter

Het is de Europese rentevoet (momenteel op 1%) die bepaalt welke prijzen we betalen, ook die van consumptie- en woonkrediet. En ECB mag dan tussen neus en lippen het einde hebben afgekondigd van de goedkope kredieten, aan die rentevoet zal ze zeker niet raken tot halfweg 2010.

Danny Van Quaethem: "De westerse economieën kruipen slechts langzaam uit het dal. De werkloosheid loopt zelfs op. Gezien de matige groei en de zeer lage inflatie zullen de Amerikaanse en Europese centrale banken hun rentevoet nog geruime tijd laag houden." 

Impact renteverhoging beperkt

"Maar zelfs als het zover komt, zal de impact van een renteverhoging niet meteen worden doorgerekend", zegt Van Quaethem. "We moeten uitgaan van de reële rente, dat is de rente na aftrek van inflatie. Gezien de zeer lage inflatie is de rente vandaag niet zo laag als ze op het eerste gezicht lijkt. Als we die echte rente gaan vergelijken met de waarde in periodes van hogere rentevoeten, is het duidelijk dat een eerste beweging van rentestijging relatief weinig impact zal hebben. Andere factoren, zoals werkzekerheid en het ondernemers- en consumentenvertrouwen, zullen een minstens even belangrijke rol spelen."