(netto) - De gezinswoning is de woning waarin u als koppel samenwoont. Het is niet noodzakelijk dat u beiden eigenaar bent van de woning of die samen huurt. Het kan zijn dat een van de partners de woning al bezit of huurt en dat de andere partner na een tijd bij hem of haar intrekt.

Omdat de gezinswoning zo’n centrale plaats inneemt in het dagelijkse leven, zijn er specifieke regels over opgenomen in de wet. Maar die gelden enkel als u gehuwd bent of wettelijk samenwoont. Woont u feitelijk samen, dan zorgt u dus best zelf voor een regeling, bijvoorbeeld in een samenlevingscontract.
 
Aan de hand van twee voorbeelden illustreren we de wirwar rond het concept van de gezinswoning. An trekt in bij Bas in de woning die hij al 2 jaar huurt. Hans  van zijn kant gaat na zijn scheiding inwonen bij zijn nieuwe vriendin Gerda in de woning die Gerda 5 jaar geleden toegewezen kreeg na haar echtscheiding.

1) Bas huurt, An trekt bij hem in

Zolang An en Bas feitelijk samenwonen en de naam van An niet vermeld staat in het huurcontract, heeft An geen enkel recht, maar ook geen enkele verplichting tegenover de huurwoning. Bas blijft als enige verantwoordelijk om de huur te betalen, maar hij kan ook op eigen houtje het huurcontract opzeggen. En hij kan An op elk moment vragen om te vertrekken.

• An wordt medehuurder: het beste wat An kan doen is vragen aan de verhuurder om haar naam mee op te nemen in het huurcontract. Bas en de verhuurder moeten daarmee akkoord gaan. “De verhuurder zal daar meestal geen graten in zien. Hij zal dan ook An kunnen aanspreken om de huur of andere eventuele vergoedingen te betalen”, legt notaris Anthony Wittesaele uit. Gaan An en Bas uiteen, dan hebben ze beiden evenveel recht om het huis te blijven huren. Ze zullen onderling moeten overeenkomen wie in de woning kan blijven.

• Bas sterft: als Bas sterft voordat de naam van An in het huurcontract met de verhuurder is opgenomen, dan heeft zij geen enkel recht op de woning. De verhuurder kan haar dan vragen om te vertrekken. Dat verandert als An en Bas zouden beslissen om te trouwen of om wettelijk samen te wonen. An wordt dan van rechtswege medehuurder. Zij wordt dan ook medeverantwoordelijk voor het betalen van de huur. Bij het overlijden van Bas loopt het huurcontract gewoon door voor An en omgekeerd. Als An en Bas uit elkaar zouden gaan en ze komen onderling niet overeen wie de woning zal blijven huren, dan zal de rechter bepalen wie de woning moet verlaten.

2) Hans gaat inwonen in het huis van Gerda

Zolang Hans en Gerda feitelijk samenwonen, zit Hans in een zwakke positie. Gerda zou hem op elk moment op straat kunnen zetten en wettelijk gezien mag zij alle beslissingen over de woning op eigen houtje nemen. Het maakt niet uit of Hans en Gerda
1 jaar, 2 jaar of zelfs 20 jaar samenwonen in dit huis.

Hans en Gerda zouden in een samenlevingscontract kunnen bepalen dat Gerda de gezinswoning niet kan verkopen zonder het akkoord van Hans. Maar als Gerda het huis toch verkoopt zonder het akkoord van Hans, is de koop tóch geldig afgesloten. Hans kan dan alleen een schadevergoeding eisen.

• Hans en Gerda gaan trouwen of wettelijk samenwonen: dat verandert als ze wettelijk gaan samenwonen of trouwen. Vanaf dan geldt dat de eigenaar, Gerda dus, het huis niet mag verkopen, wegschenken of er een hypotheek op nemen zonder het akkoord van Hans. Hans wint dus aan zekerheid, terwijl Gerda aan vrijheid inboet. Daar staat ze best toch even bij stil, weet notaris Wittesaele die daarvoor verwijst naar uitspraken van rechters. “Als de relatie spaak loopt, zou de vrederechter kunnen beslissen om het voorlopige woonrecht toe te kennen aan Hans als de rechter oordeelt dat hij er meer mee gebaat is dan Gerda.”

• Gerda maakt schulden:op het moment dat Hans bij Gerda intrekt, neemt hij al zijn meubels mee. Die van Gerda waren toch dringend aan vervanging toe. Hans doet er dan goed aan om alle aankoopfacturen goed bij te houden. Want het is mogelijk dat Gerda schulden heeft of maakt waar Hans niets van afweet. Gerda’s schuldeisers zouden dan beslag kunnen leggen op Hans’ meubels. Er wordt immers van uitgegaan dat alles wat in een woning staat, ook eigendom is van de eigenaar van die woning. Een boedelbeschrijving of een inventaris is een andere manier om te voorkomen dat er beslag zou worden gelegd op Hans’ spullen. In zo’n inventaris, die u kunt laten registreren, lijst u op welke goederen van wie zijn.